محمد يوسف حريرى

9

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

يوسف عليه السّلام آنها را در خواب به هيأت خورشيد و ماه و ستارگان ديده بود و . . . ( دائرة المعارف بزرگ اسلامى ) آل ياسين آل يس - ال ياسين آل يس آل ياسين - ال ياسين آواز شبان و گوش حيوان « وَ مَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا كَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ بِما لا يَسْمَعُ إِلَّا دُعاءً وَ نِداءً صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَعْقِلُونَ ( بقره - 171 ) از تمثيلات قرآنى است . اين مثل حال كفار در شنيدن سخن انبياء است كه آن را مىشنوند ولى معناى آن را درك نمىكنند و به حقيقت آن دست نمىيابند . گويا بىعقلند كه از عقل خود مددى نمىگيرند . اينان از شنيدن و گفتن و ديدن آيات الهى كر و گنگ و كورند . ( تشبيهات و تمثيلات قرآن - ص 153 ) آيات « كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآياتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ » ( بقره - 226 ) جمع ( - ) آيه ( 1 ) آيات آفاقى و انفسى « سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَ فِي أَنْفُسِهِمْ . . . » ( فصّلت - 53 ) 1 . آيات آفاقى . نشانه‌هاى عظمت پروردگار در بيرون از وجود انسان است . نشانه‌هاى عظمت خداوند در آفرينش درياها و بركات و فوايد آنها و . . . 2 . آيات انفسى - نشانه‌هاى خدا در وجود انسان است . آفرينش اين مجموع عجيب از خاك و آغاز خلقت يك انسان كامل از آب نطفه و همچنين مسائل مربوط به جنسيت و زوجيت و باردارى و وضع حمل و افزايش و كاستى عمر گوشه‌اى از آيات انفسى هستند كه از يك سو ما را به مبدأ عالم هستى مربوط و آشنا مىكنند و از سوى ديگر دلائل زنده‌اى بر مسألهء امكان معاد محسوب مىشوند . ( تفسير نمونه - ج 16 ، ص 389 ، ج 18 - ص 203 و 204 ) آيات بينات « . . . فِيهِ آياتٌ بَيِّناتٌ مَقامُ إِبْراهِيمَ وَ مَنْ دَخَلَهُ كانَ آمِناً . . . » ( آل عمران - 97 ) آنها عبارتند از مقام ابراهيم . حجر الاسود و حجر . ( معارف و معاريف ) آيات تسع - تسع آيات آيات شيطان شهرت افسانه ( - ) غرانيق ( تاريخ قرآن ، معرفت ، ص 21 ) 1 . آيه در قرآن كريم آيه بر امورى چند اطلاق گرديده است و هريك به اعتبار آن‌كه بر چيزى نشانه است . 1 . به اعتبار آن‌كه نشانه بر مطلب بلندى است و تعليمى ارجمند . ( آيه بدين معنى بسيار آمده ) 2 . به معنى عبرت و هرچه از آن پند گيرند . ( در سوره‌هاى : يوسف 8 - عنكبوت 35 - يونس 93 ) 3 . آثار و علايم سماوى و ارضى كه كافران را ناچار به اقرار زبانى وادار كند از بيم هلاكت هرچند ايمان در قلب آنها راسخ نشود . ( آيات قاهره ) 4 . معجزه و خرق عادت . يعنى كارى بر خلاف قواعد طبيعى چنان‌كه دليل بر نبوت و امامت و